Terapia ericksonowska – jak praca z zasobami i wyobraźnią pomaga w zmianie?

Większość podejść terapeutycznych skupia się na tym, co nie działa: na objawach, deficytach, przeszłych zranieniach. Terapia ericksonowska patrzy w innym kierunku. Jej podstawowe założenie jest proste, choć nieoczywiste. Każdy człowiek nosi w sobie zasoby potrzebne do zmiany. Zadaniem terapeuty jest pomóc je odnaleźć i uruchomić, nie dostarczyć ich z zewnątrz.

To podejście stworzył Milton H. Erickson (1901-1980), amerykański psychiatra uznawany za jednego z najbardziej wpływowych psychoterapeutów XX wieku. Jego praca zrewolucjonizowała rozumienie tego, jak działa zmiana psychologiczna i do dziś inspiruje terapeutów na całym świecie.

Co wyróżnia terapię ericksonowską?

W odróżnieniu od podejść, które szukają źródeł trudności w przeszłości i próbują je przepracować przez analizę, terapia ericksonowska jest przede wszystkim zorientowana na rozwiązanie i na to, co możliwe. Nie oznacza to, że przeszłość jest pomijana, ale to nie ona jest głównym punktem uwagi.

Kilka założeń odróżnia to podejście od innych:

• Opór nie istnieje – istnieje niedopasowanie. Jeśli klient nie reaguje na dane podejście, terapeuta dostosowuje się do niego, a nie oczekuje, że klient się „postara bardziej”.
• Każda osoba jest inna. Nie ma jednej metody pasującej do wszystkich. Terapeuta dobiera język, tempo i narzędzia do konkretnego człowieka.
• Zmiana jest naturalnym stanem. Człowiek nieustannie się zmienia, a terapia jedynie ukierunkowuje ten proces, zamiast go wywoływać od zera.
• Nieświadomość jest sprzymierzeńcem. Inaczej niż w klasycznej psychoanalizie, w podejściu ericksonowskim to, co nieświadome, jest postrzegane nie jako źródło konfliktów, lecz jako skarbnica zasobów i możliwości.

W praktyce oznacza to, że terapeuta pracuje bardzo elastycznie: przez rozmowę, pytania, metafory i opowieści, pracę z wyobraźnią, a niekiedy przez techniki relaksacyjne czy skupienia uwagi. Sesja nie wygląda tak samo za każdym razem, bo nie ma takiego samego klienta.

Nurt systemowy jako uzupełnienie

Terapia ericksonowska bardzo często łączy się z podejściem systemowym i nie jest to przypadek. Oba nurty patrzą na człowieka w kontekście: jego relacji, rodziny, ról, jakie pełni, wzorców komunikacji, które powtarzają się w jego życiu.

Perspektywa systemowa pozwala zobaczyć, że trudności rzadko dotyczą jednej osoby w izolacji. Konflikty w związku, napięcia między rodzicem a nastolatkiem, poczucie utknięcia w pracy – wszystko to ma swoje zakorzenienie w systemie relacji, w którym funkcjonujemy. Praca terapeutyczna uwzględnia ten szerszy obraz, nie tylko to, co dzieje się wewnątrz jednej osoby.

Połączenie obu perspektyw daje podejście integracyjne: uważne na zasoby i możliwości zmiany (ericksonowskie), a zarazem czułe na kontekst relacyjny i rodzinny (systemowe).

Komu może pomóc taka forma terapii?

Terapia ericksonowska i systemowa sprawdza się w bardzo różnych sytuacjach. Szczególnie dobrze odpowiada na trudności takie jak:

• lęki i napięcie – zarówno te z wyraźnym źródłem, jak i te, których nie da się łatwo uchwycić w słowa,
• niska samoocena i trudność z dostrzeganiem własnych mocnych stron,
• kryzysy życiowe: żałoba, rozstanie, zmiana pracy, choroba bliskiej osoby, ważne przejścia życiowe,
• trudności w relacjach – partnerskich, rodzinnych, z własnymi dziećmi,
• zaburzenia odżywiania, gdzie praca z wyobraźnią i ciałem może sięgać tam, gdzie sama rozmowa napotyka opór,
• poczucie samotności, wypalenia lub zagubienia,
• wyzwania okresu dorastania – zarówno u nastolatków, jak i u rodziców, którzy szukają nowej formy kontaktu z dzieckiem.

Podejście ericksonowskie bywa też pomocne dla osób, które miały już doświadczenie z innymi formami terapii i czują, że rozumieją swoje trudności, lecz brakuje im czegoś, co uruchomiłoby realną zmianę.

Jak wygląda terapia w praktyce?

Pierwsza konsultacja to przede wszystkim rozmowa. Terapeuta słucha uważnie nie tylko treści tego, co mówisz, ale i sposobu, w jaki to opisujesz tj. słów, obrazów, metafor. To wszystko staje się materiałem do wspólnej pracy.

Kolejne sesje mogą wyglądać różnie, bo tempo i narzędzia są zawsze dostosowywane do potrzeb konkretnej osoby. Może to być rozmowa pełna pytań i historii, może praca z wyobraźnią, może spokojne skupienie na tym, co czujesz w ciele. Nie ma jednego szablonu.

Ważne jest jedno: nic nie dzieje się bez Twojej zgody i wiedzy. Terapia ericksonowska nie jest techniką wpływu na kogoś wbrew jego woli, ale zaproszeniem do odkrycia tego, co już w Tobie jest.

Zrób pierwszy krok

W Kopalni Pozytywnej Zmiany terapię w nurcie ericksonowskim i systemowym prowadzi Aleksandra Duda, psychoterapeuta w procesie certyfikacji, absolwentka pięcioletniego szkolenia w podejściu ericksońsko-systemowym w Katowickim Instytucie Psychoterapii. W swojej pracy integruje perspektywę ericksonowską z podejściem systemowym i psychodynamicznym, dobierając narzędzia do konkretnej osoby i jej sytuacji. Pracuje z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi – indywidualnie, z parami i z rodzinami. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz Śląskiego Stowarzyszenia Psychoterapeutów i regularnie poddaje swoją pracę superwizji.

Jeśli szukasz podejścia, które nie przykłada Cię do gotowego schematu, lecz zaczyna od Ciebie – warto zacząć od pierwszej rozmowy.

Umów się na wizytę – stacjonarnie w Gliwicach lub online.

Źródła

1. Erickson, M.H., Rossi, E.L. – Hypnotherapy: An Exploratory Casebook. New York: Irvington, 1979. — fundamentalna dokumentacja podejścia Ericksona w praktyce klinicznej.
2. Yapko, M.D. – Trancework: An Introduction to the Practice of Clinical Hypnosis (4th ed.). New York: Routledge, 2012. — standardowe kompendium podejścia ericksonowskiego.
3. Haley, J. – Uncommon Therapy: The Psychiatric Techniques of Milton H. Erickson, M.D. New York: Norton, 1973. — klasyczne omówienie technik Ericksona przez jego bezpośredniego ucznia.
4. Minuchin, S. – Families and Family Therapy. Cambridge: Harvard University Press, 1974. — podstawowa praca z zakresu terapii systemowej, kontekst dla podejścia integracyjnego.